درمان تخصصی اختلالات یادگیری وبیش فعالی

نگاهی گذرا به کتاب اختلالات ویژه یادگیری:

* ریشه ی تاریخی اختلالات ویژه یادگیری به 150 سال قبل بر می گردد.

* دوره های اختلالات ویژه یادگیری از نطر لرنر:

1- مرحله ی بنیادی ( 1930 – 1800)

2- مرحله ی انتقال ( 1960 – 1930 )

3- مرحله ی تلفیق یا همگام نمودن ( 1980- 1960)

4- دوره ی معاصر( 1980 به بعد)

* اصطلاح ناتوانی یادگیری اولین بار توسط ساموئل کرک در 1962 مطرح شد.

* روشن ترین معیار تشخیص ناتوانی خاص یادگیری: ویژگی خاص و اختصاصی این اختلال است.

* 75 % لکنتی ها از پسرها هستند.

80% از ناتوانان یادگیری را پسران و 20% را دختران تشکیل می دهند.

توزیع درصدی دانش آموزان دچار  اختلال:

1)          67% بین 8 تا 11 سال

2)          4%  سن 6 سال

3)          10% 7 سال

4)          18% 12 تا 16 سال

مراحل فرآیند یادگیری:

1-     درون داد

2-     حافظه

3-     یکپارچه سازی

4-     برون داد

ناتوانی در مرحله ی درون داد:

1)      ناتوانی های ادراکی_ دیداری

2)      ناتوانی های ادراکی – شنیداری

3)      اختلال های حسی یکپارچه

4)      مشکلات ادراکی – اجتماعی

ناتوانی های ادراکی- دیداری:

1-     معکوس کردن حروف و کلمات

2-     مشکلات در شکل زمینه

3-     مشکلات در توالی

4-     جا انداختن کلمات

5-     تکرار کلمات

ناتوانی های ادراکی – شنیداری:

1)      مشکلات در تشخیص صداها

2)      عدم تشخیص صدای کلمات همسان

3)      مشکلات در شکل- زمینه

4)      ناتوانی در پردازش صداهای دریافت شده

5)      کندی در پردازش اطلاعات

اختلالات حسی یکپارچه:

1-     داشتن حساسیت لامسه ای

2-     مقاومت در بغل گرفتن یا در آغوش گرفتن

3-     شکایت از برچسب، نوار، منگوله بر لباس هایشان

4-     شکایت از بستن کمربند خیلی تنگ

5-     مشکلات در حفظ تعادل خود

6-     مشکلات در دویدن، پریدن، بالا رفتن، بستن بند کفش و ...

7-     آزرده ساختن همکلاسی ها

* مشکلات ادراکی – اجتماعی:

1) ادراک نادرست علائم اجتماعی

2) سوء تفسیر حرکات بیان چهره ای و تن صدا

* افراد دارای اختلال یادگیری معمولاً در حافظه ی کوتاه مدت (اختلال) مشکل دارند.

* ناتوانی در مرحله یکپارچه سازی:

1- ناتوانی در توالی (مثال: یکی دیدن ؟ = 3 – 61  با ؟ = 3 – 16 )

2- ناتوانی در مفاهیم انتزاعی (مثال: دیر تعمیم دادن و نفهمیدن شوخی و مزاح)

3- ناتوانی در سازماندهی

* ناتوانی در مرحله ی برون داد:

الف) ناتوانی زبانی

ب) ناتوانی حرکتی : 1- مشکلات حرکتی درشت(دویدن، دوچرخه سواری)

                            2- مشکلات حرکتی ظریف( مشکل درهجی کردن،حذف کلمات کلیدی،مشکل در گرامر و ...)

                            3- مشکلات دیداری حرکتی

* سه محور و زمینه ی اساسی مشکلات یادگیری کودکان:

1- عوامل درون فردی

2- عوامل شخصی و شخصیتی

3- عوامل برون فردی

* عوامل درون فردی:

1)بی نظمی های بیوشیمیایی

2) ضایعات جزئی مغزی در زمان تولد

3) مسومیت و اختلالات سوخت و ساز ناشی از بیماری های عفونی در دوران جنینی

4) بیماری ها و جراحت های وارده به کودک در دوران اولیه رشد

5) هرگونه تأخیر یا اختلال در فرآیند رشد بهنجار کودک

6) بعضی از نارسایی های مادرزادی

* مهم ترین عوامل موثر در یادگیری توجه و تمرکز حواس است.

*ویژگی کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه:

1- بی توجهی

2- برانگیختگی سریع

3- بیش فعالی

4- شروع قبل از هفت سالگی

5- طول مدت( حداقل 6 ماه)

6- اختلال کمبود توجه به دلیل اسکیزوفرنی، اختلال عاطفی یا عقب ماندگی ذهنی شدید و عمیق نیست.

* دیس کلولیا: ناتوانی و اختلال در ریاضیات

* دیس لکسیا: نارساخوانی، ناتوانی در خواندن

*زبان اظهاری: ناتوانی در یادگیری و عدم توفیق در صحبت واضح و قابل فهم

* زبان ادراکی: مشکل در درک و فهم صحبت دیگران

* مراحل تشخیص نارساخوانی:

1) شناسایی نارساخوانی یا ناتوانی در خواندن

2) توصیف و تشریح جزئیات، ارزیابی و طبقه بندی مشکل کودک

3) تشخیص نیازهای آموزشی کودک از نظر خواندن

4) تشخیص عوامل احتمالی موثر در ناتوانی کودک در خواندن

* عوامل موثردر نارساخوانی:

1- مشکلات در حوزه ی دید

2- مشکلات زبان

3- مشکلات دیداری، فضایی و حرکتی

* ماتیس(1978) اساسی ترین عامل در نارساخوانی را وجود نقیصه یا اختلال در زبان شنیداری اعلام می کند.

* آفازی: اختلال در رفتار سمبولیک

انواع آفازی:

1)      آفازی دریافتی: مشکل در درک صحبت دیگران( آفازی ناحیه ورنیکه)

2)      آفازی کلی یا کامل: در اثر آسیب شدید بعضی نواحی مغز بوجود می آید

3)      آفازی شمارش/آنومیک/آمنزیک:(اختلال در کارکرد مغزی منتشر یا آسیب نواحی زبانی خاص)

4)      آفازی بیانی/اظهاری (آفازی ناحیه بروکا)

5)      آفازی اکتسابی: آسیب مغزی در کودکی که هنوز گفتار و زبان او در حال رشد است.

* 2% از جمعیت را کودکان تیز هوش و 13% را کودکان مرزی و دیرآموز تشکیل می دهند.

* بهره ی هوشی: چگونگی انتقال و ترکیب ژن ها(وراثت) و شرایط محیطی

* ویژگی های رفتاری عام کودکان دارای اختلال یادگیری:

1- ناکامی های پی در پی در یک یا چند موضوع درسی

2- فقر انگیزش

3- فراوانی ناراحتی های جسمانی و یا بیماری های روانی – تنی

4- مشکلات خانوادگی

* مسائل مهم در برنامه آموزشی کودکان دچار اختلال:

1) محیط یا فضای آموزشی

2) روش های آموزشی

* موثرترین و پایدارترین روش یادگیری کودکان یادگیری غیرمستقیم و ضمنی است.

* زنتال، کروزک، تیلر عقیده دارند که استفاده زیاد از رنگ ها در آموزش باعث عدم توجه کودک به متن اصلی می شود.

:   Vakt   برنامه ی آموزشی چندحسی( 1943) توسط کریس فرنالد ابداع شد که سیستم بصری، شنوایی، جنبشی و لمسی را در آموزش بکار می گیرد.

این روش باعث دوباره شرطی شدن مثبت و تقویت خودپنداری و اعتماد بنفس یادگیرندگان می شود.

* داروی ریتالین( متیل فنیدیت): موجب بهبود دامنه توجه در کودکان بیش فعال می شود.

* داروی پیراستام: بهبود سرعت خواندن، دقت، ادراک، دیسلکسیک در کودکان مبتلا به اختلال می شود و عوارض آن کمتر از ریتالین است.

* روش کلمات کلیدی موثرترین روش آموزش دانش آموزان ناتوان در یادگیری است.

* موثرترین و مفیدترین روش آموزشی کودکان ناتوان در یادگیری: آموزش انفرادی است.

آموزش انفرادی از نظر اسمیت ، نایت ورث به شکل دایره و از پنج مرحله تشکیل می شود:

1)      تشخیص

2)      طرح ریزی آموزشی

3)      اجرای طرح

4)      تغییر در کنش های تشخیصی به صورت جدید

5)      ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

متغیرهای آموزش انفرادی:

1)      فضای یادگیری

2)      زمان

3)      عامل چندوجهی

4)      میزان دشواری دروس

5)      سادگی زبان آموزشی

6)      روابط شخصی

زمینه های اصلی ارزیابی فرآیند خواندن:

1)      شناسایی کلمه

2)      توسعه ی واژه ها

3)      درک کلمه به کلمه

4)      معانی تفسیری

5)      ارزشیابی

6)      کاربرد مراحل خواندن در فعالیت های مطالعاتی

7)      ابعاد احساسی خواندن

روش محاسبه ی سطح سنی مورد انتظار خواندن:

سن هوشی ضربدر 2 + سن تقویمی تقسیم بر 3

سطوح مختلف یادگیری:

1)      شرطی شدن (پایه و اساس عادت بشمار می رود)

2)      آزمایش و خطا(بر پایه قانون گیرایی و نتیجه ی عمل استوار است)

3)      از طریق بینش و بصیرت (موثرترین و پایدارترین شیوه ی یادگیری)

* انگیزه: میل و رغبت فرد برای رسیدن به هدف

* فقر انگیزشی: عامل مهم افت تحصیلی است.

* توجه/دقت: به معنای متمرکز ساختن ذهن و حواس مختلف برای فهمیدن موضوعی خاص

* توجه مقدمه ی ادراک، یادگیری و تفکر است.

* دقت امری است انتخابی

* دقت مستلزم فعالیت حواس مختلف، دستگاه عصبی و عضلانی و بهره مندی از تجارب گذشته ی فرد است.

* دقت از لحاظ موضوع:

1) دقت حسی

2) دقت ذهنی

3) دقت یا توجه مستقیم

4) دقت یا توجه غیر مستقیم

* عوامل موثر در کیفیت و کمیت دقت و توجه:

1) عوامل برونی

2) عوامل درونی

عوامل برونی دقت و توجه:

1-     تغییر و حرکت

2-     تکرار

3-     شدت

4-     تضاد

5-     تازگی

عوامل درونی دقت و توجه:

1-     عادت

2-     آمادگی روانی

3-     نیازهای اساسی

4-     رغبت و انگیزه

5-     ادراک

6-     روش یکپارچه ویا روابط کل و جزء

7-     ممارست و تمرین

8-     تشویق و تنبیه

9-     یادآوری

* گیلفورد اساسی ترین عملیات هوش را حافظه می داند.

مراحل مختلف حافظه:

1)      توجه

2)      حفظ یا بخاطرسپاری

3)      یادآوری و تشخیص

* علل فراموشی:

1- گذشت زمان

2- تداخل مطالب

3- سرکوبی (انزجار)

4- اظطراب

5-(عجله و شتاب) اضطرار

6- تغییر محیط

* تداخل مطالب به دو نوع تقسیم می شود:

1) بازداری واگرا( منع موثر در گذشته)(موضوع دوم مانع یادآوری موضوع اول می شود)

2) بازداری فرا گرا(منع موثر بعدی) (موضوع اول مانع یادگیری موضوع دوم می شود)

* عوامل موثر در تقویت حافظه:

1) معنادار بودن موضوع یادگیری

2)خوشایندی

3) تکرار و کاربرد آموخته ها

4)کل خوانی

5) دقت به هنگام مطالعه

6) پرهیز از حفظ مطالب طولانی، بدون فاصله و استراحت کافی

7) نقل و بیان آموخته ها

* به عقیده ی مازلو(1954) ما برای سلامت روانی خود نیاز به احساس اعتماد به نفس مثبت و قوی داریم.

موفق باشید.