درمان تخصصی اختلالات یادگیری وبیش فعالی

راهبردهایی برای آموزش بیان نوشتاری دانش آموزان پایه ی اول ودوم

فعالیت های خلاق و نوآوری درآموزش مهارت های نوشتاری جهت پایه های اول و دوم

نوشتن درکلاس اول ابتدایی شامل رونویسی، املا و کلمه سازی وجمله نویسی می باشد.

انسان تقریباً درهرسنی بازی را دوست دارد و تنها هنگام بازی است که لحظه هایی چندناراحتی های زندگی را به دست فراموشی می سپارد.هرکس درموقع بازی خود را دردنیای دیگری احساس می کند، هنگام بردلذت فاتح بودن را درک می کند و درباخت با اشتباهاتی که سبب آن شده است می اندیشد و می کوشد تا تکرارنشود وبالاخره بی آنکه خود بخواهدنیروی اندیشه را تقویت می کند.بازی فقط برای سرگرمی نست، بلکه اگر صحیح انتخاب شود بیش ازهرچیز ما را به تفکر وا می دارد واستدلال منطقی را یادمی گیرد.

بازی درحقیقت درس است، درس درست زیستن ، نیکورفتارکردن، درس خوب نگاه کردن و جذب گوش دادن، درس حق دانی و حق گزاری ، درس کارایی عاطفه ها، معنویت ها و فضیلت جویی ها، درس سازگاری ها وهمکاری ها و درس نظم وانضباط و...ما بااستفاده ازبازی های قاعده داروقانونمندمی توانیم بسیاری ازمهارت های اجتماعی ونگرش های اخلاقی ودرسی را به فراگیران منتقل کنیم، زیرا آن ها نیازها واحساسات و... را دربازی به نمایش می گذارند و ازاین طریق می توانیم به تقوت نگرش های مثبت درآنان وشکل گیری شخصیت آنان کمک کنیم.

پس بیاییم به بازی جهت بدهیم، خط ومعنابدهیم، محتوا بدهیم وآن را به درس تبدیل کنیم.انسان برای رشدذهنی واجتماعی خودنیاز به تفکر دارد وبازی خمیرمایه ی تفکراست.

این فعالیت ها برای کلاس های اول و دوم مناسب می باشد:

1-  قصه خوانی

قصه ای را برای فراگیران بخوانیم یا نوار شعری را بگذاریم تاگوش دهند، سپس ازمحتوای قصه یا شعر، سوال هایی را مطرح کنیم تاازمیزان گوش دادن و درک فراگیران اطلاع پیداکنیم.

2-  تعریف خاطره

ازدانش آموزی می خواهیم خاطره ای را تعریف کند و صدای او را ضبط می کنیم، درکلاس نوار را پخش می کنیم تافراگیران کلاس حدس بزنند که صدای چه کسی است؟!

یا ازدانش آموز دیگری می خواهیم تاخاطره ای را که شنیده است تعریف کند.

3-  مشاهده ی دقیق

مثلاً، قبل ازورود دانش آموزان درکلاس تغییراتی ایجادمی کنیم وروز بعد درباره ی تغییرات ازفراگیران سوال می کنیم مدل چیدمان میزها را تغییرمی دهیم یا تابلویی را درکلاس نصب می کنیم و....

4-  حل مسئله

مشکلی را درکلاس که به طوراتفاقی یا عمدی پیش آمده برای دانش آموزان مطرح می کنیم و ازآنها راه حل مناسب می خواهیم،مثلاً: دستگیره ی درکلاس را دستکاری می کنیم تا ازجا دربیاید، سوال می کنیم که حالا چگونه می توانیم ازکلاس خارج بشویم؟

5-  ایفای نقش

فیلم کوتاهی را برای فراگیران باراول با صدا پخش می کنیم ، بعد صدای آن را قطع می کنیم وازآنها می خواهیم به جای بازیگران فیلم صحبت بکنند ونقش آن ها را بازی کنند

6-  تفکرخلاق

موضوع غیرممکنی را طرح می کنیم تادانش آموزان نظرشان را درباره ی موضوع بگویند، مثلاً اگر انسان ها به جای دهان نوک داشتند چه اتفاقی می افتاد؟

اگر میزها حرف می زدندبه شما چه می گفتند؟

7-  کامل کردن با کلمه های داخل کمانک

یک جمله ی ناتمام برای دانش آموزان می نویسیم، ازآن ها می خواهیم جمله را با توجه به کلمه های داخل کمانک کامل کنند و بگویند و بنویسند، مانند:پدرباماشین ازکرمان......(می آید، میرود ، می آیم)

8-  ساختمان شعر

یک بیت شعر یا جمله می خوانیم و ازفراگیران می خواهیم آن را کامل کنند، مثلاً:یک توپ دارم و...

9-  نمایش

داستان های ببین وبگویا بعضی ازدرس های کتاب فارسی بخوانیم را به صورت نمایش اجرا می کنند.

10 -تلفن بازی

چندنفراز فراگیران را جلوی کلاس می اوریم ودرگوش نفر اول واژه یا جمله ای را می گوییم و از او می خواهیم درگوش نفربعدی بگوید و او درگوش نفربعدی تاآخرین نفر واژه یا جمله را بیان کند.

کلمه سازی را می توان آغازمرحله ی نوشتن فعال دانست، با فعالیتهای متنوع می توانیم فراگیران را تاحدزیادی باساختار درونی کلمه ها آشناکنیم:

  11-نوشتن با خمیربازی یا نخ کاموا

فراگیران با خمیر بازی نشانه ها یا واژه ها را به درست می کنند و می خوانند.

 12-نوشتن با آب

فراگیران ظرف خالی شامپو یا .... را پرازآب می کنند و روی زمین حیاط مدرسه واژه ای را که معلم بیان می کند می نویسند.

    13-نوشتن با رنگ

فراگیران انگشت خود را با رنگ گواش یا رنگ هایی که به راحتی پاک می شوند، آغشته       می کنند و روی مقوا یا کاغذ نشانه ها، واژه هایی را که معلم یا دوستش می خواند، می نویسد.

    14-نوشتن روی آرد

داخل بشقاب های یکبارمصرف آرد می ریزیم وجلوی فراگیران می گذاریم واژه ها را می خوانیم وآن ها با انگشت خود روی آرد می نویسند.

     15-نوشتن واژه های بدون نقطه

الف: ازفراگیران می خواهیم واژه هایی که نقطه ندارند را بنویسید مثل دعا، محصوله ، داوود و....

ب : ازفراگیران بخواهید جمله های بدون نقطه بنویسید مثل دردعا کرد.صمددرس دارد.

    16-تفکیک نشانه ها:

به فراگیران واژه هایی را که خوانده اند می دهیم وازآن ها می خواهیم نشانه های آن را ازهم جداکنند و داخل خانه ها بنویسند، تعداد نشانه ها را بشمارند و داخل دایره ها بنویسند و عددهای نوشته شده را ازکمتر به بیشترمرتب کنند.

                  مثل : زبان  ز     -َ       ب     ا      ن

17- نوشتنجملههای خندهدار

تعدادي واژه دراختيارهرگروه مي گذاريم وازآن ها مي خواهيم بااين واژه ها جمله هاي خنده دار بسازند، جمله ها خوانده مي شود وجمله هايي كه ازهمه خنده دارتر بود باكمك فر اگيران انتخاب مي شود و روي تابلوي كلاس مي نويسيم.

    18- پركردن جاي خالي جمله

جمله هايي را كه جاي يك نشانه يا يك كلمه ي آن خالي است به فراگيران ارائه مي كنيم وازآن مي خواهيم جاهاي خالي كلمه را با نشانه يا كلمه هاي مناسب كامل كنند.

مثال1: فرزندم درجاهاي خالي يكي از شكلهاي ( اِ –ِ ه) رابنويس.

من_____مام را دوست دارم.                                آزاد_____دامن آبي ب____تن دارد.

___سم مادرم ستار____است.                               ندابا ايمان درساو____بودند.

مثال2:

جمله هاي زير را بخوان وكلمه هاي مناسب را بنويس.

مادر________داد.              درسبد_______است.         برادرم ______را بست.

من ______ندارم.                درآسمان_______بود.       پدرم ________مي خواند.

     19- كامل كردن

يك واژه بدون نقطه دراختيار فراگيران مي گذاريم وازآنها مي خواهيم بانقطه گذاشتن روي هرنشانه كلمه هاي مختلف بسازند و بخوانند، مثلاً(بار) كه با آن مي توانندكلمه هاي باز، تار ، بار، ناز و... درست كنند.

سير كه با آن مي توان واژه هاي شير، شتر، سير ، سپر و...درست كنند.

جمله هاي بدو ن نقطه مي نويسيم و ازفراگيران مي خواهيم تابراي آنها نقطه بگذارند.

يك ازمتن هاي كتاب بخوانيم مثلاً درس 14 صداي موج را بدون نقطه مي نويسيم دراختياردانش آموزان مي گذاريم وازآنها مي خواهيم تا نقطه گذاري نمايند.

      20- مرتب كردن كلمه هاي درهم ريخته

به هرگروه كارت هايي را كه روي آن نشانه هاي يك كلمه به صورت نامنظم نوشته شده است می دهيم واولين نشانه اي را كه مي خواهند بنويسند با علامتي مشخص مي كنيم و روي هركارت نيز يك علامت وشماره مشخص مي شود.

الف: گروه ها كلمه ها را مرتب مي كنند و روي كارت مي نويسند.

ب: بعدازنوشتن كلمه براي اينكه تشخيص بدهند كه درست است يا نه كارت شماره ي 2 را دراختيارشان مي گذاريم تا ارزشيابي كنند، آيا كلمه را صحيح نوشته اند؟

 12- مرتب كردن جمله هاي بهم ريخته:

الف: به هرگروه يك كارت مي دهيم كه واژه هاي آن را بدون نظم خاصي درهم ريخته ايم و ازآن ها مي خواهيم جمله هاي منظم وصحيح را بسازند.

ب: نماينده ي هرگروه جمله هاي صحيح را روي تابلوي كلاس مي نويسند.

پ: ازهمه گروه ها مي خواهيم كه جمله هاي نوشته شده روي تابلو را مرتب كنند و با آن يك متن بنويسند.

مثل: كارت گروه اول                                پرنده اي ، مي بيند ، در، ليلا ، آسمان

كارت گروه دوم                                        اين ، پرستو ، پرنده ، دارد ، نام

كارت گروه سوم                                       تماشا ، ليلا ، آسمان ، ميكرد ، آبي ، را

      22- جمله سازي بانشانه هاي خوانده شده :

الف: تعدادي ازنشانه هاي الفباي فارسي را كه( روي تشتك هاي نوشابه نوشته شده) در اختيار هرگروه مي گذاريم و زماني را مشخص مي كنيم.

مثلاً : (ده دقيقه ) ازگروه هامي خواهيم باكنار هم گذاشتن اين نشانه ها كلمه بسازند و بنويسند.

ب: ازگروه ها مي خواهيم ازبين كلمه هايي كه نوشته اند سه تا را انتخاب بكنند و با آن ها جمله بسازند.

پ: هرگروه يك جمله ي خود را انتخاب مي كند و روي تابلوي كلاس مي نويسند.

جمله هاي نوشته شده روي تابلو خوانده مي شود تا فراگيران با جمله هاآشنا بشوند.

ت: ازهمه ي گروه ها مي خواهيم با جمله هاي نوشته شده روي تابلو يك متن بنويسند كه همه ي جمله هاي نوشته شده ي روي تابلو را شامل بشود.

ث: متن هاي نوشته شده توسط گروه ها خوانده  مي شود وبهترين متن باكمك گروه ها انتخاب مي شود ونماينده ي آن گروه جلسه ي آينده به گروه هاي ديگر املا مي گويد.

      23- بنويس از نام دختر-پسر-ميوه-جانور و...

ازدانش آموزان مي خواهيم درزمان 7دقيقه(نام پسر، دختر،ميوه و...) بنويسند وهفت تا از اسم هايي را كه نوشته اند انتخاب كنند و با آن ها جمله يا متن بنويسند.

نوع ديگر

به هرگروه يك قسمت ازكار مثلاً گروه اول نام دختر، گروه دوم نام ميوه، گروه سوم نام جانور با همكاري يكديگر درزمان مشخص شده كلمه بنويسند.سپس دوموردآن را انتخاب كنند و روي تابلوي كلاس بنويسند.

ازهمه ي گروه ها مي خواهيم با واژه هاي نوشته شده روي تابلو جمله یامتن بسازند.

هرگروه جمله هاي خود را مي خواند وجمله هاي جالب وقشنگ با كمك دانش آموزان انتخاب مي شود و روي برد كلاس نصب مي شود.

   24- ببين و به خاطر بسپارو بنويس

روي ميزكلاس چندوسيله مي گذاريم وفرصتي به فراگيران مي دهيم تا با دقت وسايلي را ببينند.بعدروي وسايل پارچه اي مي پوشانيم و ازآن ها مي خواهيم هرچند تا ازوسايل را كه به خاطردارند بنويسند.نام 5 وسيله اي را كه نوشته اند انتخاب كنند و براي آ نها جمله بنويسند.

انواع ديگر

1-   روي ليوان هاي يكبارمصرف جمله اي مي نويسيم و دراختيار گروه هامي گذاريم ، هرگروه جمله ي خود را مي خواند وبقيه گوش مي دهند، شماره هاي يك هرگروه ازجايشان بلند مي شوند و به گروه هاي ديگر مي روندوجمله ي آن گروه را مي خوانند و به جاي خودشان برمي گردند وجمله را دردفتر كارشان مي نويسند، شماره ي دو نيز همين كار را انجام مي دهند و اين كار تكرار مي شود هرگروهي كه بتواند درزمان مشخص شده جمله هاي بيشتري رابخوانند و بنويسند برنده مي شود.

2-   به تعدادي گروه هاي كلاس جمله هايي نوشته مي شود و دراختيار گروه هاگذاشته مي شود، ابتدا هرگروه جمله ي خود را مي خواند و همه ي بچه ها گوش مي دهند.(بهتراست جمله هاي كوتاه وبه يكديگرمربوط باشد)بعد از خواندن به گروه ها فرصت داده مي شود تا باهمكاري يكديگرجمله ها را به خاطر بياورند وبنويسند.گروهي كه تعدا بيشتري ازجمله ها را بنويسد برنده مي شود.

25- بپرگوش كن و بنويس

داخل كلاس روي زمين شكل هاي (مربع ، مثلث و دايره) را مي كشيم و توضيح مي دهيم كه داخل مربع بپريد و كلمه اي بيان كنيد كه درآن (س) داشته باشد، داخل مثلث بپريد وكلمه اي بيان كثيند كه درآن (ث) داشته باشد و داخل دايره بپريد وكلمه اي بيان كيند كه درآن (ص) داشته باشد.ازيكي ديگر ازدانش آموزان مي خواهيم بادقت گوش كنند وآنچه را كه شنيده اند دردرفترشان بنويسند.

       26- جمله هاي پنهان

روي مقوا ياكاغذيابشقاب هاب يك بارمصرف تعدادي وا‍ژه مي نويسيم و دراختيار دانش آموزان مي گذاريم وازآن ها مي خواهيم جمله هاي پنهان را پيداكنند و بنويسند.

نكته: هنگام نوشتن مي توانيد از(با- به – در- تا- از- را – و)استفاده كنيد.

مانند: آزاده به امين نان بربري داد.

      27- به نوارگوش كن و بنويس

باضبط صوت يكي ازشعرهاي كتاب بخوانيم يا قرآن راپخش مي كنيم وازدانش آموزان مي خواهيم بادقت گوش كنند، وقتي نوارتمام شد آن چه را كه شنيده اند بنويسند.

متن املا را روي نوار ضبط مي كنيم و به فراگيران مي گوييم گوش بدهند وبنويسند.

    28- گزارش نويسي

از دانش آموزان می خواهيم گزارش كارهاي امروز را به صورت گروهي بنويسند.

ياگزارش يك گردش علمي رابنويسند و.صحنه اي ازآن را نقاشي كنند.

     29- بروبيرون بخوان و بيا بنويس

متن املا را مي نويسيم وبيرون كلاس پشت درآويزان مي كنيم وازفراگيران مي خواهيم آرام وبي صدا ازكلاس بيرون روند وجمله ها را بخوانند و به كلاس برگردند وجمله ها را بنويسند.

توجه: تازمان مشخص شده وقت دارند ازكلاس بيرون بروند و متن را بخوانند وبرگردند.

    30- املاي مشاركتي:

الف: گروه هاي دونفري در كلاس تشكيل مي دهيم، درهرگروه يك نفرشماره يك وديگري شماره 2 مي شود.معلم متن ديكته را مي خواند، جمله ي اول شماره ي يك مي نويسد وشماره 2 نگاه مي كند و هرجا اشكال داشت به او تذكر مي دهدتادرست بنويسد، جمله ي بعدي را    شماره ي 2 مي نويسد وشماره ي يك به اوكمك مي كند تادرست بنويسد، همين طور تا آخر املا را به نوبت مي نويسند.

ب: گروه هاي چندنفري دركلاس تشكيل مي دهيم ودانش آموزي كه ازهمه ضعيف ترهست املايي راكه معلم مي خواند، مي نويسد وبقيه نگاه مي كنند وهرجا لازم است به او كمك مي كنند.

    31- املاي خورشيدي:

درداخل خورشيد تركيب(ﺷﯿ ) را مي نويسيم و از دانش آموزان مي خواهيم روي شعاع هاي آن كلمه هايي را بنويسند كه با اين تركيب شروع شده باشد.مثل شيريني، شما، شيراز،شيشه و...

نكته: با پسوندها و پيشوندها نيزمي توانيد انجام بدهيد مثلاً(گان): ستارگان، پرندگان، رزمندگان و....

كلمه اي مثل دريا راداخل خورشيد و دراختيار گروه هاي كلاس مي گذاريم وازآن ها مي خواهيم روي شعاع هاي خورشيد كلمه هايي بنويسند كه آنها را به ياد دريا بيندازد.

مثل: موج، ماهي، صدف، آب ، شناكردن و...بعداز نوشتن واژه ها ازگروه ها  مي خواهيم باواژه ها جمله ها يايك متن بنويسند.

     32- جمله سازي با تصوير:

الف: تصاويري را دراختياردانش آموزان مي گذاريم تا نام آنها را بنويسند.

ب: تصويري را به آن ها مي دهيم تابراي آن جمله يا متن بنويسند.

پ: يك سري تصاوير مربوط به هم را بين گروه ها پخش مي كنيم تا آن ها را مرتب كنند وداستان را تعريف كنند.

     33- بگرد و پيدا كن وبنويس

الف: روزنامه اي را دراختيار مي گذاريم وازآنها مي خواهيم يك نشانه يا واژه هايي كه درآن وجوددارد را پيدا كنند و بنويسند.

ب: روي ليوان هاي يك بارمصرف كه پايين آن چندوجهي است يك جمله مي نويسيم وليوان ها را شماره گذاري مي كنيم و داخل سالن يا حياط مدرسه درجاهايي می گذاريم وازگروه ها مي خواهيم ليوان را پيداكنند وجمله ي روي آن را بخوانند ونزد سرگروه برگردند و به اوبگويند تا سرگروه جمله را دردفتر بنويسد هرگروهي كه بيشترجمله را پيداكند و بنويسد برنده شناخته مي شود.

پ: واژه هايي را كه خوانده اند مي نويسيم و دراختيار گروه ها مي گذاريم و از آن ها مي خواهيم خوب گوش كنند و كلمه هايي را كه معلم بيان مي كند پيداكنند و دور آن خط بسته بكشند.

     34- مرا طراحي كن و برايم  واژه يا جمله بنويس

نشانه هاي الفباي فارسي را كه آموزش مي دهيم نشانه را دراختيار دانش آموزان مي گذاريم و ازآن ها مي خواهيم شكل را طراحي كنند و براي آن واژه يا جمله بنويسند.مثل نمونه :

جمله ي نوشته شده نشانه ي س: يك هزار پايي دارد به طرف موز حركت مي كند.

      35- بازي اسم وفاميل

الف: به هرگروه يك جدول وتعدادي واژه مي دهيم وازآن ها مي خواهيم جدول را با توجه به واژه هايي كه دراختياردارند، كامل كنند.

هرگروهي كه زودترجدول را كامل كند، مي گويد:مجسمه

ب: به هرگروه يك جدول مي دهيم و روي تابلو يك نشانه مي نويسيم و ازگروه ها مي خواهيم جدول راكامل كنند گروهي كه زودتر كامل مي كند،مي گويد : مجسمه

برای ارزشيابي نماينده گروه برنده واژه هارا مي خواند وگروه هاي ديگر اگر مثل گروه برنده نوشته اند يك ستاره زير آن مي كشند، امااگر فرق مي كرد، دوستاره زيرآن مي کشند.

اگر كلمه اي را درهرستون ننوشته بودند هيچ امتيازي نمي گيرند، وامتيازهاي خود را مي شمارند وزير ستون جمع امتياز مي نويسند.

حالا گروه برنده شروع كننده ي بازي مي شود ونشانه اي را بيان مي كندتاهمه بنويسند مثل نمونه:

نام گروه.......بهار........

     36- يك كلمه اضافه كن وبگو

كلمه اي كه ازلحاظ املايي داراي اهميت است توسط معلم گفته مي شودواز دانش آموزان خواسته مي شود هركدام به نوبت يك كلمه به آن اضافه كنند و بلندبگويند وهمه بنويسند و درنهايت يك متن املا توسط داشن آموزان طراحي مي شود.

مثلا كلمه ي خورشيد را معلم مي گويد و...

خورشيد زمين را گرم و روشن مي كند و به نور آن آفتاب مي گويند و...

     37- ادامه بده

يك جمله ي ناتمام مي نويسيم و ازدانش آموزان مي خواهيم ادامه بدهند و بنويسند.

من ديشب ستاره اي را....

     38- بازي دبلنا

به هرگروه يك كارت مي دهيم، ازآن ها مي خواهمي كلمه ها را چندبار بخوانند تاوقتي واژه ها را مي خوانيم سريع آن ها را پيداكنند و باشمارك روي آن را بپوشانند.

گروهي كه زودتر كارتشان كامل مي شودبلندمي گويند(دبلنا) وكارت خودرا به معلم مي دهند تا به سوال هاي آن پاسخ بدهند.

هرگروه به دوسوال پاسخ مي دهند:

1-   كلمه اي بسازيدكه نشانه ي آخرآن مثل «ياس »،«گرگ» و... باشد؟

2-   حيوان كارت خود را پيدا كنيد و بگوييد كجا زندگي مي كند؟

3-   غذاي گرگ چيست؟

4-   فكركنيد شما يك درخت كاج هستيد به بچه ها وبزرگتر ها چه مي گوييد؟

5-   چه عددي دركارت شما است براي آن دوجمع بگوييد؟

6-   كلمه اي پيداكنيد كه استثنايي باشد؟

7-   با واژه هاي نوشته شده جمله بسازيدوبنويسيد؟

8-   كلمه هاي يك بخشي وچندبخشي را پيداكنيد وبنويسيد؟

9-   به برادرمادر چه مي گويند؟

10-كدام واژه ها صداي آخرشان مثل هم هستند؟

      11-يك عبارت ربطي بيان كنيد؟مانند:لباسِ جواد

       12-ماشين تندتر حركت مي كند يا گرگ؟

38- جوركردن دوتا دوتا(براي آموزش وتمرين –ِ ربط و يِ ميانجي)

الف: تعدادي ميزهاي كوچك كه روي آن واژه نوشته شده مي دهيم وازآن ها مي خواهيم دوتادوتا باهم جوركنند وبخوانند.

ب: نماينده هرگروه عبارت هاي درست شده را بلندمي خواند.

ت: ازهمه ي گروه هامي خواهيم با عبارت هاي نوشته شده جمله يا متن بنويسند.

مثل: گروه اول: آسمان،پرنده،زيبا،آبي،ستاره،خورشيد،بزرگ،درخشان

        گروه دوم: پرستو،جنگل،تماشايي،قشنگ،لانه،كوچك،گل،لاله

         گروه سوم:شير،پلنگ،درنده،بالا،درخت،ميمون،بازيگوش،خرگوش

 39- يك كلمه اضافه كن وبگو

كلمه اي كه  ازلحاظ املايي داراي اهميت است توسط معلم گفته مي شود واز دانش آموزان خواسته مي شود كه هركدام به نوبت يك كلمه به آن اضافه كنند وبلند بگويند وهمه بنويسند ودرنهايت يك متن املا توسط دانش آموزان طراحي مي شود.

مثلا: كلمه ي خورشيد را معلم مي گويد و....

خورشيد زمين را گرم وروشن مي كند و به نورآن آفتاب مي گويند و...